گسترش مصرف قلیانهای میوهای و سیگارهای الکترونیک در سالهای اخیر، نگرانیهای جدی در حوزه سلامت عمومی ایجاد کرده است. بسیاری از مصرفکنندگان، بهویژه نوجوانان و جوانان، این محصولات را کمخطرتر از دخانیات سنتی میدانند؛ در حالی که مطالعات پزشکی نشان میدهد هر سه شکل مصرف نیکوتین میتوانند زمینهساز بیماریهای تنفسی، قلبی و عروقی و حتی مرگ زودرس شوند.
به گزارش خبرنگار اجتماعی گزارشگران برتر:مصرف دخانیات همچنان یکی از مهمترین عوامل خطر برای بیماریها و مرگومیر زودرس در جهان به شمار میرود. اگرچه در سالهای اخیر شکل مصرف دخانیات تغییر کرده و محصولاتی مانند تنباکوی میوهای و سیگارهای الکترونیک محبوبیت بیشتری یافتهاند، اما ماهیت آسیبرسان آنها همچنان پابرجاست.
تنباکوی سنتی حاوی هزاران ماده شیمیایی است که بسیاری از آنها سرطانزا شناخته شدهاند. نیکوتین موجود در این محصولات موجب وابستگی شدید شده و مصرف طولانیمدت آن با افزایش خطر سرطان ریه، سرطان حنجره، بیماریهای قلبی و سکته مغزی ارتباط مستقیم دارد.
در مقابل، تنباکوی میوهای با بهرهگیری از طعمدهندهها و اسانسهای مختلف، تصویری فریبنده و کمخطر از خود ارائه میدهد. بوی مطبوع و دود نرمتر این نوع تنباکو باعث شده بسیاری از افراد، بهویژه جوانان، خطرات آن را جدی نگیرند. با این حال، هنگام سوختن تنباکوی میوهای، ترکیبات سمی متعددی از جمله فرمالدهید، استالدئید و فلزات سنگین تولید میشود که میتوانند به بافت ریه آسیب برسانند.
از مهمترین عوارض تنفسی مصرف قلیان میتوان به التهاب مزمن راههای هوایی، برونشیت مزمن، تشدید حملات آسم، کاهش ظرفیت تنفسی ریه و بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) اشاره کرد. بسیاری از مصرفکنندگان قلیان تصور میکنند عبور دود از آب باعث تصفیه آن میشود، در حالی که این باور فاقد پشتوانه علمی است و بخش عمده مواد سمی همچنان وارد بدن میشود.
سیگارهای الکترونیک نیز اگرچه فاقد احتراق مستقیم هستند، اما بخار حاصل از آنها حاوی نیکوتین و ترکیبات شیمیایی متعددی است که سلامت دستگاه تنفس را تهدید میکند. گزارشهای پزشکی از بروز آسیبهای التهابی ریه، سرفههای مزمن، تنگی نفس و کاهش عملکرد تنفسی در مصرفکنندگان این محصولات خبر میدهد. همچنین وابستگی به نیکوتین در مصرفکنندگان سیگارهای الکترونیک همچنان یک چالش جدی محسوب میشود.علاوه بر آسیبهای ریوی، تمامی این محصولات اثرات قابل توجهی بر سیستم قلبی و عروقی دارند. نیکوتین موجب افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون و انقباض عروق خونی میشود. این تغییرات در طول زمان احتمال ابتلا به بیماری عروق کرونر، نارسایی قلبی، آریتمیهای قلبی و سکته قلبی را افزایش میدهد. همچنین قرار گرفتن مداوم در معرض مواد سمی موجود در دود و بخار دخانیات، روند تصلب شرایین را تسریع کرده و خطر سکته مغزی را بالا میبرد.
از دیگر پیامدهای بلندمدت مصرف دخانیات میتوان به کاهش کیفیت زندگی، ضعف سیستم ایمنی، اختلالات خواب، اضطراب، کاهش توان جسمی و افزایش هزینههای درمانی اشاره کرد. این آثار نه تنها سلامت فرد، بلکه سلامت خانواده و جامعه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
تنباکوی سنتی، تنباکوی میوهای و سیگارهای الکترونیک اگرچه از نظر شکل و شیوه مصرف متفاوت هستند، اما در یک نکته مشترکاند: هر سه سلامت انسان را تهدید میکنند. تصور بیضرر بودن قلیانهای میوهای یا سیگارهای الکترونیک، یکی از خطرناکترین باورهای رایج در جامعه امروز است. افزایش آگاهی عمومی، آموزش در مدارس و دانشگاهها و ترویج سبک زندگی سالم میتواند نقش مهمی در کاهش گرایش به این محصولات و پیشگیری از بیماریهای ناشی از مصرف دخانیات داشته باشد.
