به گزارش خبرنگار گزارشگران برتر ، برای بررسی این موضوع، پای صحبتهای دکتر آرش بقایی، متخصص اورولوژی و فلوشیپ کلیه و مجاری ادراری نشستهایم تا دریابیم این سبک زندگی مدرن چگونه سلامت ما را تحتالشعاع قرار میدهد.
آقای دکتر، ارتباط فضای مجازی با بیماریهای اورولوژیک؛ آیا این یک هشدار جدی است یا اغراق؟
دکتر آرش بقایی: ببینید، فضای مجازی به خودیِ خود یک “بیماری” نیست، اما «سبک زندگیِ همراه با آن» قطعاً میتواند عامل تشدیدکننده بسیاری از بیماریهای اورولوژیک باشد. وقتی از فضای مجازی حرف میزنیم، در واقع داریم از یک سبک زندگی کمتحرک صحبت میکنیم. نشستنهای طولانیمدت، کاهش مصرف آب به دلیل غرق شدن در محتوا و تعویق انداختن نیازهای طبیعی بدن، مثلثی هستند که میتوانند باعث بروز مشکلات جدی از سنگ کلیه گرفته تا اختلالات مثانه شوند.
یکی از عوارض شایع، «بهتعویق انداختن ادرار» هنگام وبگردی یا بازی است. این عادت چقدر خطرناک است؟
دکتر آرش بقایی: این یکی از خطرناکترین رفتارهای مدرن است. وقتی فرد برای اتمام یک بازی یا دیدن یک ویدیوی جذاب، ادرار خود را نگه میدارد، مثانه را بیش از ظرفیت مجاز پر کرده و به عضلات آن فشار وارد میکند. این کار به مرور زمان باعث «ضعف عضله دترسور» (عضله مسئول تخلیه مثانه) میشود. در درازمدت، این رفتار میتواند منجر به برگشت ادرار به کلیهها (ریفلاکس ادراری) و حتی عفونتهای مکرر ادراری شود. مثانه یک مخزن نیست که بتوان آن را بینهایت پر کرد؛ بدن سیگنال میدهد و باید به آن پاسخ داد.
ارتباط استرسهای ناشی از فضای مجازی با «تکرر ادرار» چیست؟
دکتر آرش بقایی: دستگاه ادراری ما به شدت تحت تأثیر سیستم عصبی است. فضای مجازی مملو از اخبار منفی، رقابتهای کاذب و استرسهای پنهان است. این وضعیتِ مداومِ «آمادهباش»، باعث میشود عضلات کف لگن و مثانه در حالت انقباض قرار بگیرند. ما بیماری به نام «مثانه بیشفعال» (OAB) داریم که بخشی از آن ریشه عصبی دارد. بسیاری از مراجعین من که درگیر استرسهای دیجیتال هستند، با شکایت تکرر ادرار مراجعه میکنند، در حالی که مشکل اصلی در مثانه نیست، بلکه در سطح تنش عصبی آنهاست.
سبک تغذیه هنگام کار با گوشی (تنقلات شور، حذف آب) چقدر در سنگسازی کلیه موثر است؟
دکتر آرش بقایی: نقش پررنگی دارد. کسی که در حال اسکرول کردن گوشی است، معمولاً به جای آب، سراغ نوشیدنیهای قندی یا انرژیزا میرود و در کنارش تنقلات بسیار شور (مثل چیپس و پفک) مصرف میکند. سدیمِ زیاد، کلسیم ادرار را بالا برده و ریسک سنگسازی کلیه را به شدت افزایش میدهد. کمبود آب هم باعث غلیظ شدن ادرار و زمینهسازی برای تشکیل کریستالهای سنگی میشود. این ترکیب، «دستور پختِ» ایدهآل برای بروز سنگ کلیه است.
برای گیمرها و تولیدکنندگان محتوا که مجبورند ساعتها بنشینند، چه توصیهای دارید؟
دکتر آرش بقایی: من همیشه میگویم قانون «۴۵-۵» را رعایت کنید. یعنی بعد از ۴۵ دقیقه نشستن و فعالیت دیجیتال، حتماً ۵ دقیقه بلند شوید، حرکات کششی انجام دهید و حتماً در این فاصله یک لیوان آب بنوشید. همچنین، به هیچ وجه اجازه ندهید اعلانهای گوشی یا هیجان بازی باعث شود «نیاز به دفع» را نادیده بگیرید.
چه علائمی باید زنگ خطر باشد که کاربر باید به متخصص مراجعه کند؟
دکتر آرش بقایی: اگر فردی متوجه شد که تعداد دفعات دستشویی رفتنش به طور غیرعادی زیاد شده، هنگام ادرار سوزش دارد، یا در پهلوها احساس درد مبهم و متناوب میکند، نباید آن را به حساب «کمتحرکی عادی» بگذارد. همچنین تغییر رنگ ادرار یا احساس عدم تخلیه کامل مثانه، نشانههایی هستند که نیاز به بررسی دقیق توسط متخصص اورولوژی دارند.
و کلام آخر؟
دکتر آرش بقایی: تکنولوژی قرار است زندگی ما را راحتتر کند، نه اینکه سلامت جسمیمان را به گروگان بگیرد. قانون طلایی من این است: «سهم بدنتان را از زمانِ روزانهتان به تکنولوژی نبخشید.» بدن شما، برخلاف دنیای مجازی، دکمه «بازگشت» یا «ریاستارت» ندارد؛ پس تا زمانی که سالم است، مراقبش باشید.
